Abhazya Topraklarının Antik Tarihi
Abhazya’nın tarihi bin yılların derinliklerine dayanmaktadır. Abhazya’nın verimli toprakları, 35 bin yıl önce geç Paleolitik Çağ’da insanlar tarafından aktif olarak iskân edildi. MÖ 12-7. binyılda ortaya çıkan Mezolitik yerleşimler iyi bilinmektedir. İnsanlar nehirlerin yakınındaki mağaralara yerleştiler, evlerinin yakınında bulunan kemik zıpkınları ve balık kemiklerinin kanıtladığı gibi toplayıcılık ve balıkçılıkla uğraştılar.
Çömlekçilik ve insan tarafından yapılan ilk konutlar MÖ 6. ve 4. bin yıl aralığında Neolitik dönemde ortaya çıktı. İnsanlar toprağı işlemeye ve hayvanları evcilleştirmeye başlar. MÖ 4-3 bin yılın başında Abhazya nüfusu metali, önce bakırı ve ardından bronzu çoktan işliyordu. MÖ 3.’üncü bin yılın sonunda, MÖ 2. bin yılın başında bir dolmen kültürü ortaya çıkmıştır. Taş mezarlar(dolmen) Abhazya topraklarında da bulunmuştur. En büyük konsantrasyonları, 60 ile 110 ton ağırlığında 15 mezarın bulunduğu Otkhara (Gudauta bölgesi) köyü civarıdır. Arkeologlar Abhazya coğrafyasının Geç Tunç Çağı mezarlarında bronz baltalar, mızrak uçları, her türlü mücevher ve seramik bulmuşlardır.
MÖ 8. yüzyılda anakara Yunanistan’dan usta denizciler, Karadeniz’in Abhaz kıyılarına gelip buralara yerleşmeye başlamıştır. Bu denizciler Abhazya coğrafyasının ilk şehirleri olan: Dioskuria(şimdi Suhum), Pitiunt (Pitsunda), Triglit (Gagra), Gyenos (Ochamchira) ve diğerlerini MÖ 6.-1. yüzyıllarda sessiz ve rahat koylarda kurmuşlardır. Kısa süre sonra bu koloni şehirleri, el sanatlarının geliştiği ve aktif ticaret alışverişinin gerçekleştiği Karadeniz kıyılarının kültürel ve tarihi merkezlerine dönüştüler.